zbahce-logo

Tarihçe

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Fakültemizin ilk açılan bölümlerinden biri olup, 1955 yılında BAĞ-BAHÇE BÖLÜMÜ adı ile kurulmuştur. Bölüm kurulduğu zaman, Horticulture ve Viticulture, Sebze Yetiştirme ve Islahı, Bahçe Mimarisi olmak üzere üç kürsü halindedir. Bu dönemde bölüm ve kürsü başkanlıklarını Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim üyelerinden Doç.Dr. Kazım BAYRAKTAR vekaleten yürütmüştür. 1958 yılında bölümün adı BAHÇE BİTKİLERİ YETİŞTİRME VE ISLAHI olarak değiştirilmiş ve Bölüm Başkanlığına Prof.Dr. Kazım BAYRAKTAR atanmıştır. Bu tarihten itibaren bölümün tek kadrolu öğretim üyesi Prof.Dr. Kazım BAYRAKTAR Bölüm Başkanlığı, Sebze Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü Başkanlıkları yanısıra, diğer kürsülerin de Başkan vekilliklerini yapmaya başlamıştır.
10.05.1960 tarih ve 52/9 sayılı Fakülte Kurulu Kararı ile Horticulture ve Viticulture Kürsüsü, Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü ile Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü olarak iki kürsüye ayrılmış, böylece bölüm dört kürsü haline gelmiştir. 1967 yılında Bağ yetiştirme ve Islahı Kürsüsü, Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü ile birleşerek Meyve-Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü adını almış ve bölüm tekrar üç kürsüden oluşmuştur.

Bahçe Mimarisi Kürsüsü 1979 yılında bölümden ayrılarak Peyzaj Mimarlığı ve Süs Bitkileri adı altında ayrı bir bölüm haline gelmiştir.
Bölüm Başkanlığı görevi 1955 yılından 1 Nisan 1980 tarihine kadar Prof. Dr. Kazım BAYRAKTAR, 1 Nisan 1980 ile 4 Kasım 1981 tarihleri arasında ise Prof. Dr. Rahmi ÖZÇAĞIRAN tarafından yürütülmüştür. 04.11.1981 tarihinde kabul edilen 2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU ile kürsüler kaldırılarak BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ adını almıştır.

BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ KÜRSÜLERİNİN GELİŞMELERİ

Meyve Yetiştirme ve Islahı

1955-1960 yılları arasında Horticulture ve Viticulture Kürsüsü, 1960-1967 yılları arasında ise Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü adı ile faaliyet göstermiştir. Bu kürsünün kuruluşundan 1963 yılına kadar Kürsü Başkanlığı görevi, Vekaleten Prof.Dr. kazım BAYRAKTAR tarafından yürütülmüştür. Bu dönemde kürsüye giren 6 asistandan 4'ü (Nail ÖZEROL, İsmet KAPTAN, Tekin MANAS ve Onur KONARLI) daha sonra üniversiteden ayrılarak mesleklerini başka kuruluşlarda sürdürmüşlerdir. Diğer iki asistan Rahmi ÖZÇAĞIRAN ve Kadir MENDİLCİOĞLU ise, bölümün gelişmesinde çalışmalarda bulunmuş ve emekliye ayrılmışlardır.
Bölümün kuruluşundan itibaren her dönem bir ay süre ile Meyve Yetiştirme ve Islahı ile ilgili dersleri vermek üzere Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesinden görevli olarak gelen Doç.Dr. Mehmet DOKUZOĞUZ, 1 Temmuz 1963'te Kürsü Profesörü olarak naklen atanmıştır. Bu tarihten itibaren Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü Başkanlığı görevini de üstlenmiştir.
Meyve Yetiştirme ve Islahı kürsüsünde ders vermek için öğretim üyesi bulunmadığından kuruluşundan itibaren Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünden Prof.Dr. Sabahattin ÖZBEK, Prof.Dr. Nail ORAMAN, Doç.Dr. Mithat ÖZSAN, Dr. Sami YEN ve Dr. Vehbi MENGÜÇ değişik zamanlarda gelerek eğitime katkıda bulunmuşlardır. 1962 yılından itibaren kürsüye ABD, Batı Almanya, Fransa, Polonya gibi ülkelerden öğretim üyeleri ders vermek ve kürsünün gelişmesine katkıda bulunmaları için davet edilmişlerdir (C. WOODBRIDGE, E.F. SERR, W. GRUPPE, C.O. ORSAT, S. ZAGAJA, J.W. CAMMERON, A. ALLEWELT).
Meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü, 1967 yılında Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü ile birleşerek Meyve-Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü adı altında 1981 yılına kadar devam etmiştir.

Sebze Yetiştirme ve Islahı

Bu kürsünün başkanlığı, aynı zamanda Bölüm başkanı olan Prof.Dr. Kazım BAYRAKTAR tarafından yürütülmüştür. BAYRAKTAR bu görevini kuruluştan kürsülerin birleştirildiği yıl olan 1981 yılına kadar yürütmüştür. Kürsüye ilk giren asistan olan Nevin SIR kısa bir süre sonra ayrılmış olup, Ayten (Gençoğlu) SEVGİCAN ile Hüseyin VURAL halen bölümde Profesör olarak görevlerini tamamlayarak emekliye ayrılmışlardır. Yine ilk giren asistanlardan Prof.Dr. Fahrettin MACİT ise 1987 yılında emekli olarak bölümden ayrılmış ve çalışmalarına özel sektörde devam etmektedir. Kürsünün ilk kurulduğu yıllarda ders vermek ve gelişmede katkıda bulunmak üzere Batı Almanya'dan T. BECKER davet edilmiştir.

Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü

Bağ yetiştirme ve ıslahı Kürsüsü yine Prof.Dr. Kazım BAYRAKTAR'ın Başkanlığa vekalet etmesi ile Horticulture ve Viticulture Kürsüsü adı ile kurulmuştur. 1960 yılında Bağ Yetiştirme ve ıslahı Kürsüsü adını alarak ayrı bir kürsü haline gelmiştir. Kürsüye ilk giren asistanlardan Ruhinaz (Sıcakyüz) GÜLCAN emekliye ayrılmış ancak Ertan İLTER halen bölümde Profesör olarak görevine devam etmektedir, Ekrem ÖZDİL ise daha sonra üniversiteden ayrılmıştır. 1967 yılında meyve Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü ile birleşen bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü, bu tarihten itibaren Meyve-bağ Yetiştirme ve ıslahı adı almıştır.
Kürsünün kuruluşundan itibaren emekli oluncaya kadar bağcılık ile ilgili derslerin bir kısmı Uzman Mubin Halit ONARAN tarafından verilmiştir.

Bahçe Mimarisi Kürsüsü

Kürsü Başkanlığı, kuruluşundan 1965 yılına kadar Prof.Dr. Kazım BAYRAKTAR tarafından vekaleten yürütülmüştür. Kürsünün ilk asistanı Aysel BAYRAKTAR'dır. Kürsüye 1964 yılında atanan Ercüment ORÇUN, 1965 yılında Doçent olarak Kürsü başkanlığı görevini üstlenmiş ve bu görevi üniversiteden ayrılıncaya kadar sürdürmüştür. Daha sonra Kürsü Başkanlığını 1979 yılına kadar Doç.Dr. Aysel BAYRAKTAR yapmıştır.
Bahçe Mimarisi Kürsüsü 1979 yılında Bahçe Bitkileri Bölümünden ayrılarak Peyzaj Mimarlığı ve Süs Bitkileri adı altında ayrı bir bölüm haline gelmiştir.

BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜNÜN 1981 YILINDAN SONRAKİ GELİŞİMİ

4.11.1981 tarihinde kabul edilen 2547 Sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU ile Meyve-Bağ Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü ile Sebze Yetiştirme ve Islahı Kürsüsü birleştirilerek BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ VE BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI şekline dönüşmüştür. Bu tarihten itibaren Bahçe Bitkileri Bölüm Başkanlığına Prof.Dr. Mehmet DOKUZOĞUZ atanmış ve bu görevini 28 Aralık 1990 tarihine kadar sürdürmüştür. Bu tarihten itibaren Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Başkanlığına Prof.Dr. Rahmi ÖZÇAĞIRAN seçilmiş, Bölüm Başkanlığına ise Prof.Dr. Hüseyin VURAL atanmıştır. VURAL ve ÖZÇAĞIRAN bu görevlerini Ekim 1994 tarihine kadar sürdürmüşler ve bu tarihten itibaren Prof.Dr. İbrahim KISMALI Anabilim Dalı ve Bölüm Başkanlığı görevlerine başlamış ve görevine halen devam etmektedir.

Bahçe Bitkileri Bölümü şu anda bir Anabilim Dalı (Bahçe Bitkileri) ve 3 Bilim dalı (Meyve Yetiştirme ve Islahı., Sebze Yetiştirme ve Islahı, Bağ Yetiştirme ve Islahı) ile eğitim, öğretim ve araştırma çalışmalarını sürdürmektedir. Bölümümüze büyük hizmet veren öğretim üyelerimizden Prof. Dr. Mehmet Dokuzoğuz 15 Haziran 1992, Prof. Dr. Ruhinaz Gülcan 01.04.2003, Prof. Dr. Hüseyin Vural, 15 Temmuz 2003, Prof. Dr. Ayten Sevgican 29.10.2003, Prof. Dr. Rahmi Özçağıran 13.12.2003 ve Prof. Dr. Kadir Mendilcioğlu ise 07.02.2004 tarihinde emekliye ayrılmışlardır.

Şu anda Bahçe bitkileri Bölümünde 14 profesör, 4 Doçent, 4 Yardımcı Doçent, 3 Doktor, 1 Uzm. Dr. 5 Araştırma Görevlisi olmak üzere toplam 31 öğretim elemanı ve 10 657 sayılı personel bulunmaktadır.

BÖLÜMÜN 40 YILLIK ETKİNLİKLERİ

Eğitim-Öğretim Faaliyetleri

Lisans

Bahçe Bitkileri Bölümü kurulduğu yıldan itibaren öğrenci almaya başlamış ve ilk mezunlarını 1959 yılında vermiştir. İlk Bahçe Bitkileri mezunları 14 kişidir. Bugüne kadar Bölümü kayıt yaptıran 1566 öğrenciden 1364'ü mezun olmuştur. Halin 1., 2., 3. ve 4. sınıflardan toplam 233 öğrenci mevcuttur. Bahçe Bitkileri Bölümü öğrencileri 8 yarıyıl boyunca 56 ders almaktadırlar. Ayrıca son sınıfta seminer ve diploma tezi hazırlamakta; mesleki uygulamalar da yapmaktadırlar. Bu dersler arasında Bitki Fizyolojisi, Botanik, Fizik, Kimya, Matematik, Genetik gibi temel bilimler ile ilgili dersler; Biyokimya, Moleküler Biyoloji, Bilgisayar Programlama, İstatistik, Araştırma ve Deneme Metodları gibi temel meslek dersleri; Bahçe Tarımının Mekanizasyonu, Ölçme Bilgisi, Kültürteknik, Sulama, Tarla Bitkileri Tarımı, Toprak, Hayvan Yetiştirme ve Besleme, tarım Ekonomisi, bitki Ekolojisi, Bitki Fizyolojisi, Entomoloji, Fitopatoloji gibi genel meslek dersleri yer almaktadır.
Bu bilgilerin üzerine Genel Meyvecilik, Genel Sebzecilik, Genel Bağcılık, Ilıman ve Subtropik İklim Meyveleri, Özel Bağcılık, Kültür Sebzeleri, Örtüaltı Sebzeciliği, Mantar Yetiştirme Tekniği, Sebze Tohumculuğu, Süs Bitkileri Yetiştirme Tekniği, Meyve ve Sebze Değerlendirme, Bahçe Ürünlerinin Muhafazası ve Pazarlanması ve Bahçe Bitkileri Islahı gibi bölüm ile ilgili dersleri almaktadırlar.
Bölüm ili ilgili derslerin hepsi Bölümümüzde bulunan öğretim üyeleri tarafından verilmektedir. Ayrıca Fakültemizde bulunan diğer bölümlere de Bahçe Bitkileri, Moleküler Biyoloji, İstatistik, Araştırma ve Deneme Metodları, bilgisayar Programalama gibi dersler de verilmektedir. Bölümün ilk kurulduğu yıllarda bölümde eğitimin devam edebilmesi için gerek yurt içindeki diğer üniversitelerden, gerekse yurt dışından öğretim üyeleri davet edilirken, daha sonraları bölüm eğitimini kendi içinde rahatlıkla yapabilecek duruma gelmiştir. Özellikle son 15 yıl içinde de yeni kurulan –ziraat Fakültelerine (Gazi Osmanpaşa, Trakya, Akdeniz, Yüzüncüyıl, Urfa Ziraat Fakülteleri gibi) ayrıca Çukurova Üniversitesine ve Meslek Yüksekokullarına (Ege Meslek Yüksekokulu, Alaşehir Meslek Yüksekokulu, Ödemiş ve Bergama Meslek Yüksekokulları gibi) ders verilmektedir. Yine son 15 yıl içinde yeni kurulan Adnan Menderes, Akdeniz, Trakya, Selçuk, Yüzüncüyıl Üniversitelerine Yardımcı Doçent, Doçent ve Pqrofesör olarak bölümümüzden giden öğretim elemanları olmuştur.

Lisnasüstü

Bölümümüz, kurulduğu yıldan itibaren doktora ve uzmanlık çalışmaları yaptırmaya başlamıştır. 1981 yılına kadar mezun olanlar Ziraat Yüksek Mühendisi ünvanı alırken, bu yıldan itibaren eğitimin 5 yıldan 4 yıla indirilmesi ile Ziraat Mühendisi ünvanı almaya başlamışlardır. Bu yıldan itibaren yüksek lisans çalışmaları başlamıştır ve 1983 yılından bugüne kadar E.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsüne bağlı olarak 167 kişi yüksek lisansını tamamlayarak Ziraat Yüksek mühendisi ünvanını almışlardır. Şu anda 18 yüksek lisans, 45 doktora olmak üzere toplam 63 lisansüstü öğrenci vardır. Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında 41 adet özel konularla ilgili lisansüstü ders verilmektedir. 1983 yılına kadar doktora çalışmaları Dekanlığa bağlı olarak yapılmış ve 26 civarında doktora tamamlanmıştır. Fen Bilimleri Enstitüsü kurulduktan sonra bu enstitüye bağlı olarak başlayan doktoralardan 54'ü tamamlanmıştır.

Araştırma ve Yayın Faaliyetleri

Bölümün faaliyete geçmesinden sonraki ilk 10 yılda, gerek Fakülte gerekse Bölüm henüz alt yapısını oluşturma aşamasında (araştırıcı sayısının, laboratuvar ve bahçe olanaklarının yetersiz) olması nedeni ile bu süre oldukça az sayıda araştırma yapılabilmiştir.
1965 yılından itibaren olanakların nisbeten iyileşmesi ile gerek doktora çalışmalarına, gerekse Türkiye'de bahçe bitkilerinin geliştirilmesi ve varolan sorunlarının çözümlenmesi için araştırmalara hız verilmeye başlanmıştır. 1975 yılına kadar yapılan çalışmalar ilk 10 yıla göre fazla olmakla birlikte yine de yeterli düzeyde gerçekleşmemiştir.
1975 yılından içinde bulunduğumuz 1995 yılına kadar ise, özellikle son 10 yılda oldukça fazla araştırma ve yayın yapılmıştır. Burada en büyük etken öğretim elemanı sayısının artması ile bahçe bitkileri içine giren konuların çoğu ile ilgili araştırma yapılabilecek duruma gelinmesidir.

Bilimsel Toplantı Faaliyetleri

Bahçe Bitkileri Bölümü 1980 yılından itibaren ulusal ve uluslararası kongre ve sempozyumları düzenlemeye başlamıştır. 4'ü ulusal, 4'ü uluslararası olmak üzere 8 adet sempozyum düzenlenmiştir.

Uluslararası Badem Islahı ve Yetiştiriciliği Sempozyumu, 1980.
Bitki Islahı Sempozyumu, 1986.
Türkiye V. Seracılık Sempozyumu, 1990.
Türkiye I. tarımda Perlit Sempozyumu, 1992.
Türkiye I. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, 1992.
6. Agribiomedi terraneo III. International Conference on Organic Agriculture in the Mediterranean Region, 1992.
2nd ISHS Symposium on Protected Cultivation of Solanacee in Mild Winter Climates, 1983.
Xth International Symposium on Apricot Culture, 1993.
International on Greenhouse Management for Better Yield and Quality in Mild Winter Climates, Antalya, 1997.
First International Symposium on Fig, İzmir, 1997.
8. th International Workshop on Fire Blight, Kuşadası, 1998.
International Symposiım on Techniques to Control Salinity for Horticultural Productivity, Antalya, 2000
Workshop on Environmental Impact of water Quaity Irrigation Practices, Soil Type and Crop Interactions, Antalya, 2003.
Topraksız Tarım Kursu, İzmir, 2001.
6. Ulusal Seracılık sempozyumu, Fethiye, 2002.
Regional Expect Meeting on Flower for the Future, İzmir, 2002.
Mikotoksin Biyoteknolojisi Sorunlar ve Çözümler Çalıştayı, İzmir, 2003.
International Symposium on Sustaniable Use of Plant Biodiversity to promote New Oppurtinies for Horticultural Production Development, Antalya, 2003.

Bunlar dışında çok sayıda seminer ve panel de Bölüm tarafından düzenlenmiştir.

Son yıllarda bölümümüzdeki öğretim elemanları kendi çabaları ve maddi olanakları ile yurt dışında düzenlenen bazı sempozyum ve kongrelere katılarak yaptıkları çalışmalarını bildiri veya poster şeklinde sunarak, dünyaya duyurmaya çalışmışlardır. Katılınan sempozyum ve kongreler arasında;

Badem toplantısı (GREMPA) (Fransa, 1975; İtalya, 1977), Erik Genetiği, Islahı ve Pomolojisi Sempozyumu (Yugoslavya, 1977), Proceeding of the 5th Meeting of the Capsicum and Eggplant Working Group (Yugoslavya, 1983), VII. Colloqium op Optimuzation of Plant Nutrition 8danimarka, 1988), IX. International Symposium on Apricot (İtalya, 1989), XXIII. Badem toplantısı (GREMPA) (Fransa, 1990), 23nd International Horticultural Congress (İtalya, 1990), VII. International Colloquium for the Optimization of Plant Nutrition (Portekiz, 1992), Uluslararası ISTA Çalışma Grubu Toplantısı (A.B.D., 1992), Rencotres sur L'abricoties (İtalya, 1992; İspanya, 1992; İtalya, 1993); Cherry Symposium (Macaristan, 1993), I. International Congress on Almond (İtalya, 1993), Agribuomediterraneo'93 8yunanistan), Workshop on Course Seed Science and Technology (Ürdün, 1993), 5th ISHS Symposium on the Processing Tomato (İtalya, 1993), Postharvest 93 International Symposium (Macaristan, 1994), CIHEAM Network on Underutilized Fruit (İspanya, 1994), Agribiomediterraneo'94 (Fransa, 1994), 24th International Horticultural Congress (Japonya, 1994), Symposium on Strategies for Market Oriented Greenhouse Production (Mısır, 1995) sayılabilir.

Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri

E.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe bitkileri Bölümü yaptığı araştırmalar ile Türkiye Bahçe Bitkilerine büyük katkılarda bulunmuştur.

Meyvecilik Alanında

Badem, kayısı, erik, kiraz, ayva, armut, nar ve asma türlerinin bölgede ve Türkiye'de yayılmış olan çok sayıdaki çeşitlerini toplayarak bunlardan koleksiyon bahçesi kurmuştur. Bunların bir kısmı halen bölümün Bornova'daki Araştırma ve Uygulama Bahçesinde bulunmaktadır. Bir kısmı ise maddi olanaksızlıklar ve eleman yetersizliği nedeni ile bakımı güçleştiği için bazı araştırma kuruluşlarına nakledilerek büyük emek ve uzun zaman harcanarak elde edilen bu genetik kaynakların kaybolmaması sağlanmıştır.
Yapılan badem seleksiyonu sonucunda Dokuzoğuz, I, Dokuzoğuz II, Gülcan I ve Gülcan II isimleri ile T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından tescil edilen 4 çeşit mevcuttur.

Ege Bölgesi'nin önemli bir ürünü olan incir üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Dünya incir ihracatında Türkiye ilk sırada yer almaktadır. Dünyanın en kaliteli kuru incir çeşidi olan Sarılop incirinde klon seleksiyonu yapılarak yüksek kaliteye sahip olan klonlar seçilmiştir. Bu çalışmalara daha geniş çaplı olarak devam edilerek, Türkiye'nin bu konuda önderliğini sürdürmesi sağlanacaktır.

Sebzecilik Alanında

Ülkemizde enginar üretiminde kullanılan varyete sayısı sınırlı olup, farklı amaçlara yönelik alternatif varyete çok azdır. Bu amaçla tabla konserve işlemeye yönelik baş özelliklerine sahip varyete ile küçük, çok sayıda baş oluşturan, taze ve bütün konservede kullanılabilecek bir varyete seleksiyon yolu ile elde edilmiştir. 6 ve 8 no'lu olarak ifade edilen materyal bölümümüzde anaçlık alarak mevcuttur.
Türkiye gerek sanayi domatesi üretiminde gerekse salça üretimi ve ihracatında dünyada söz sahibi ülkelerden biridir. Salça ihracatından yaklaşık 80-85 milyon Dolar gelir elde edilmektedir. Salça kalitesini ve verimi arttırabilmek amacı ile E.Ü. Ziraat Fakültesi ile Salça İmalatçıları ve İhracatçıları Derneği arasında 1983 yılında yapılan protokol sonucunda SANDOM (Sanayi Domatesi Üretimini Geliştirme Projesi) çerçevesinde yapılan çalışmalarla üreticiye yeni yetiştirme teknikleri, gübreleme, ilaçlama, sulama gibi verimi ve kaliteyi arttırıcı gibi yöntemler öğretilerek ortalama dekar verimi 4 tondan 6 tona çıkarılmıştır. Ayrıca, büyük miktarda döviz ödenerek ithal edilen domates tohumlarının sağlık testleri yapılarak virüssüz ve bakterisiz tohumların ülkeye girişine ve bunların yetiştirilmesine imkan verilmiştir. Bu çalışmalar devam edecektir.